Oleg ziet er ‘verschrikkelijk’ uit

,,Als ik dit zo mag zeggen: u ziet er verschrikkelijk uit.” De rechter kijkt naar de Litouwse Oleg. 31 jaar is hij pas, maar zwaar verslaafd aan heroïne en dat heeft zijn totale voorkomen enorm aangetast. Hij is afwezig. Ziet lijkbleek. Is graatmager. Hij heeft meerdere diefstallen op zijn naam en werd bovendien gesignaleerd in het winkelcentrum, waar hij een verbod voor had. Hij erkent het, hoewel dat laatste niet helemaal duidelijk was. ,,Ik dacht dat ik niet in de Albert Heyn mocht komen. Dat het gold voor het hele winkelcentrum wist ik niet”, legt hij uit via een tolk.

Oleg is dus zwaar verslaafd. Hij werkt via een uitzendbureau en heeft van hen ook woonruimte. Maar daar mag hij zichzelf niet inschrijven. Dat betekent ook dat hij zich niet kan verzekeren en dat zijn broodnodige medicijnen derhalve niet vergoed worden. Vandaar: de diefstallen. Oleg verdient immers maar 200 euro per maand.

De verslaving speelt nu drie jaar en is heftig. Sinds een jaar verblijft hij in Nederland, in de hoop op een beter leven. Dat gaat hem nog niet goed af: zijn hele leven is onzeker. De officier weet te vertellen dat hij nog maar drie dagen geleden weer betrapt is op een winkeldiefstal. Bovendien is hij onlangs ook uit de Albert Heyn gezet. Juist, de vestiging waarvan hij wél wist dat hij er niet mocht komen. Qua diefstallen gaat het om winkelwaardes van zo’n 400 euro. Hij hoort van de officier een gevangenisstraf van twee weken tegen zich eisen.

Olegs advocaat vreest dat het dan echt afgelopen is met Oleg. Immers: dan verliest hij zijn werk en dus ook zijn woning. De rechter dicteert voor de tolk van Oleg in heldere bewoordingen. ,,U zocht betere leefomstandigheden en kwam naar Nederland. Het is heel moeilijk te overleven in een land waar je de taal niet van kent. Wij communiceren in het Nederlands en u zult nog veel vaker struikelen over die taal. Wat doet u hier? Uw verslaving zorgt dat er zoveel functies in uw lichaam uitgeschakeld worden. Op deze wijze zult u nooit een stabiel leven gaan leiden.” Hij voelt er dan ook niets voor om Oleg te beschermen. ,,Omdat uw werk en woning mij geen reden geven dat zij een basis vormen voor een beter leven.” Oleg draait dan ook voor twee weken de gevangenis in.

Gaf Michiel zijn boodschappen aan de caissière?

De 50-jarige Michiel uit Breda had het toch al een tijdlang niet meer gedaan, maar zit nu toch terecht voor twee winkeldiefstallen. Op 16 maart steelt hij wat spullen uit een Jumbo-vestiging. Hierna gaat hij naar de Aldi een paar kilometer verderop en pakt daar een verpakking met shoarma en een fles rosé. Plots staat hij oog in oog met een klant die hij ook in de Jumbo al had gezien. Een klant die hem heeft zien stelen. Een klant die later ook getuigt in het proces verbaal. Hij raakt in acute paniek en wil als de wiedeweerga weg; snel stopt hij beide producten in zijn jas. De rosé sneuvelt tijdens zijn weg naar buiten; hij wordt betrapt. ,,Achteraf had ik alles gewoon weg moeten zetten en zonder spullen weg moeten gaan. Maar dat is achteraf”, zegt hij daarover.

Of op 5 december. Een vriend van hem heeft een gebroken been en vraagt Michiel om boodschappen voor hem te doen. Zalm, biefstuk, speklapjes en meer. Eenmaal bij de kassa realiseert Michiel zich dat hij het pinpasje van de vriend vergeten is. Op zijn eigen pas staat echt onvoldoende geld. ,,Dus gaf ik mijn tas met alle spullen aan de caissière, om snel op en neer te rennen. Dat heb ik haar uitgelegd, zij hield de tas vervolgens achter bij de kassa”, legt hij uit. Hij rekent alleen een blikje kattenvoer af, ,,want dat beestje had echt honger.” Buiten wordt hij aangehouden door de filiaalmanager. In het proces verbaal wordt geen gewag gemaakt dat Michiel een tas bij zich heeft, waardoor de rechter iets aan het wankelen gebracht wordt.

Er staan sowieso al flink wat winkeldiefstallen op het conto van Michiel, maar de laatste keer dateert toch alweer van 2012. De officier van justitie vraagt daarom een werkstraf van 15 uur. ,,Dan mag ik u wel een bedankje geven. Dat is een goede les”, zegt hij. De diefstal op 5 december wordt hierin niet meegenomen. De rechter vraagt om de caissière nog eens te ondervragen en de videobeelden nog eens te zien. Immers: in het dossier is zijn gang tot de kassa weergegeven; de lezing van Michiel is nu niet uit te sluiten. Er moeten beelden zijn dat Michiel naar buiten loopt. Met of zonder tas. De rechter gaat mee met de reis van de officier, de andere zaak wordt in november pas besloten.