Ongecontroleerd

Ergens begin februari was het koud. Het was zaterdagavond en ik had geen zin om thuis te zijn, maar er stond niets op het programma. In gedachten verzonken bekeek ik de app van VakantieVeilingen. Het werkte inspirerend: een avondje wellness klonk eigenlijk best goed. Ik had er zin in. Hitte. In m’n eentje, nou en? Toch weer twijfel en de uren verstreken. Ik ging dus niet en had een ontzettend saaie avond.

Met de kennis van nu had ik natuurlijk moeten gaan. Een avondje wellness is inmiddels allesbehalve vanzelfsprekend. De gewenning dat je altijd overal heen kunt gaan, altijd overal precies datgene dat je nodig had op ieder willekeurig moment in handen zou kunnen hebben. Het is weg. Voor het eerst in mijn leven heb ik ten volle begrip voor die vrolijke koeien in de lente. Eindelijk, naar buiten. In betrekkelijke, maar toch ogenschijnlijke vrijheid.

Het heeft ook iets romantisch, deze tijd. We zijn de controle kwijt. Risico’s helemaal uitsluiten kan niet meer. De arrogantie te menen dat ons als mensheid niets kan gebeuren is weg. De natuur is sterker. Een pandemie is als de meest gehaaide skimmer: de kwaadwillende hacker is altijd slimmer dan de goedwillende hacker. Omdat aanvallen nu eenmaal eenvoudiger is dan verdedigen.

Hebben we te traag gehandeld? Waarom wordt er zo weinig getest? En hoe komt het dat er nog zo weinig mondkapjes zijn? De schuldvraag, dat wijzende vingertje; het is nog steeds de drang naar controle. Terwijl: héél de wereld ‘handelde te traag’, héél de wereld ‘test te weinig’ en héél de wereld heeft een tekort aan mondkapjes. Laat het los. Laat het gaan. Zwijgen, stilzitten en geschoren worden. De Nederlandse overheid doet het zéker niet slechter dan anderen. Het best? Dat lijkt me niet te bestaan. En daarmee een utopie. Dat we iedere dag een hele jaarvoorraad beschermmiddelen gebruiken noem ik ‘er alles aan doen’. Dat het niet voldoende is: soit. Je hebt nu eenmaal nooit de volle controle. De overheid kan momenteel onmogelijk regeren, hooguit reageren. Dat is de situatie.

Ik merk dat die gedachte mij wel rust verschaft. Laat het los. Weet: de natuur is altijd sterker dan de mens. Dat er ooit een pandemie zou komen, is al jaren een vast gegeven. Maar hoe reageer je op iets abstracts als een pandemie, als je nog helemaal niet weet wat voor iets het is?

Ach. De schuldvraag. Al jaren wordt er gewaarschuwd voor klimaatverandering. Daar zijn, net als met corona, aanwijsbare argumenten voor. Aanwijsbare situaties. Corona begon in Wuhan, de klimaatverandering is in heel veel aspecten al zichtbaar. Maar nog steeds wordt het ontkend. Worden er modellen aangedragen die het tegendeel zouden bewijzen. Tja, niet iedere inwoner van Wuhan had corona. Betekent niet dat het er niet is. En dat probleem lijkt me in potentie een stuk groter dan corona.

Het is de onderbuik, want de algehele consensus is dat die schuldvraag helemaal niet ter zake doet. Nu niet, misschien later. Onbewuste fouten. Waar lering uitgetrokken kan worden. Maar een schuldvraag is in een crisis die heel de wereld treft totaal irrelevant, omdat deze crisis nooit helemaal uit te sluiten was. En gelukkig maar. Het toont aan dat de wereld niet zo maakbaar is. En niet zo vanzelfsprekend. En dat als je in je eentje op een druilerige, koude zaterdagavond naar de wellness wil, je dat gewoon moet doen. Want je leeft maar één keer. En dat is fantastisch.

Wat vond je van dit verhaal?

Al mijn verhalen zijn gratis te lezen. Maar mocht je als blijk van waardering en van vroljkheid een donatie achter willen laten: ik doe een dansje van blijdschap. Alvast zeer veel dank!!

Totaal: € -

Asteroïde

‘WE GAAN ALLEMAAL DEAUD door deze asteroïde’, kopte GeenStijl begin maart. Een asteroïde nadert de aarde. Hij mist óf raakt ons, dat is nu nog koffiedik kijken. We moeten het gaan ervaren. Want tja. Hoe wapen je je daartegen?

Asteroïden en pandemieën: het zijn de voornaamste bangmakers van de laatste decennia. Van de eerste zijn al talloze spectaculaire actiefilms gemaakt. Van die laatste vele drama’s en, als we zombies als pandemie meerekenen, vele science fictions.

Het intrigerende is dat beide bangmakers altijd al best realistisch waren. Wetenschappers waarschuwen ervoor en we luisteren er naar. We schrikken even, halen onze schouders op en gaan weer over tot de orde van de dag. Als wereld hebben we altijd zo gereageerd: zolang het er niet echt is, is het er niet echt.

Des te meer frappeert het me dat er nu talloze mensen zijn die de overheid en ook de wereldleiders deze pandemie kwalijk nemen. Te laat gereageerd. ‘We hadden dit aan zien komen’. Dat zijn overwegend dezelfde figuren die klimaatverandering weglachen en het als verdienmodel zien. Dat zijn overwegend dezelfde figuren die het KNMI uitlachen als zij code rood afgeven. En als het weer dan alleszins ‘tegenvalt’ (lees: het was niet zo heftig als voorspeld), dan zou het KNMI opgeheven moeten worden. Immers, wat heb je aan wetenschap als het niet klopt wat ze zeggen?

De vooruitziende wetenschap baseert zich altijd op modellen. Die modellen zorgen ervoor dat we kunnen voorspellen, maar dat zijn nooit de harde feiten. Immers: dat wat in de toekomst ligt is altijd ongewis. En daarmee discutabel. Dus een asteroïde, een pandemie, klimaatverandering, de economie: het is allemaal koffiedik kijken.

Geldt ook voor corona. Ja, het was in Wuhan al vreselijk en er is te laat gereageerd, maar de laatste decennia en langer zijn er talloze ziektes lokaal uitgebroken. Nú zeggen dat we het tóen hadden moeten weten is te gemakkelijk. Nú zeggen dat een wetenschappelijk orgaan het tóen onderschatte oneerlijk. Want een pandemie gaat juist razendsnel. En niemand die precies weet hoe zich dat ontwikkelt. Dat geldt ook voor een asteroïde. Hoe vaak we dát wel niet lezen? En hup: hij scheert weer op lichtjaren afstand aan ons voorbij. NASA, stelletje paniekzaaiers.

Ik weet niks. Twitteraars weten niks. Joh, zelfs de wetenschap weet weinig. Overal ter wereld lijden we onder het coronavirus, dus niemand heeft het antwoord. Maar je kunt nu al op je klompen aanvoelen dat ná deze pandemie de schuldvraag weer rijst. Dan komen de ‘zie-je-nu-wel’-opmerkingen van politici, columnisten, pseudowetenschappers en twitteraars weer boven. Want als je maar wat blijft roepen, zullen er vast wel dingen tussen zitten die achteraf inderdaad waar bleken te zijn. Ik prefereer nu echter stilte. Vertrouwen. Liefde. Geen vingerwijzen, maar fysiek gescheiden samenzijn. En als dit over is: lering trekken. Voor de volgende keer. Want niemand weet iets, want de toekomst is per definitie koffiedik kijken. Dat heb ik in ieder geval alvast geleerd.

Wat vond je van dit verhaal?

Al mijn verhalen zijn gratis te lezen. Maar mocht je als blijk van waardering en van vroljkheid een donatie achter willen laten: ik doe een dansje van blijdschap. Alvast zeer veel dank!!

Totaal: € -