Naar de gevangenis van Barranquilla

Naar de gevangenis van Barranquilla

Tientallen vrouwen staan al sinds 6 uur ’s morgens voor de poorten van Carcel Modelo del Norte-Abandonada, in het straatarme zuiden van havenstad Barranquilla. Nu is het 10:30. De zon brandt inmiddels in alle hevigheid op ze. Het is vooral wachten. Wachten voordat ze uitvoerig gecheckt worden, om vervolgens te wachten tot ze eindelijk naar binnen mogen. Binnen krijgen ze vervolgens zo’n twee uur met hun geliefde.

Bezoekdag

Zondag is het bezoekdag aan de gevangenis voor de vrouwen van de mannen die hier zitten. Hun kinderen mogen ook eens per twee weken mee; vandaag is het weer zover. Ze zijn allen feestelijk gekleed en ook de mannen binnen de gevangenismuren hebben hun beste kloffie aangetrokken. Een bezoekje aan de gevangenis is zeker geen schande: deze mannen worden als helden gezien, ongeacht wat zij op hun kerfstok hebben. Als zij ooit nog vrijkomen, wordt de straat versierd en is er een warm welkom. Pedofielen uitgezonderd. In dat geval is een gevangene zijn leven nooit meer zeker.

Kerstcadeaus

Het is vandaag zondag 17 december, een week voor Kerst. Dat de mannen in de gevangenis hun eigen kinderen geen kerstcadeau kunnen geven is Zaida al jarenlang een doorn in het oog. Haar man vertoeft hier ook al drie jaar en moet nog ongeveer anderhalf jaar zitten. Vandaag deelt ze cadeaus uit aan gevangenen, opdat zij het hun kinderen kunnen geven. Waarschijnlijk kunnen de meesten niet wachten tot het Kerst is en geven zij hun cadeau vandaag al.

Visite

Dit is het rustige gedeelte van deze gevangenis en door haar witte muren nog enigszins sfeervol. Er zitten zo’n tweehonderd mannen, verspreid over zes afdelingen. Ze hebben hun eigen cel, maar tijdens deze bezoekmiddag is iedereen buiten; een enkeling uitgezonderd, die veilig achter slot en grendel dient te blijven. Hij kijkt me onvriendelijk aan, als ik hem passeer. Bezoekers aan de gevangenis worden gemengd met de gevangenen; geen afgesloten ruimtes, de enige organisatie die er is vindt plaats bij de ingang, middels het opgeven van een naam en uiteraard fouillering.

De mannen die op deze plek terecht komen hebben nog geluk; direct aangrenzend is een wat ouder gedeelte. Het is hier vies en donker en de gevangenen zijn hier de baas. Er geldt een natuurlijke hiërarchie, het recht van de sterkste komt op deze afdelingen optimaal tot uiting. Zo redeneren de gevangenisbewaarders ook: zoek het maar uit met zijn allen, eenieder dient voor zichzelf op te komen.

Onderhuur

Deze gevangenis zit overvol, een eigen cel is een luxe. Gevangenen met geld huren hier daarom hun cel, de armlastigen slapen hutjemutje in de gangpaden. Als hun vrouwen zonder kinderen langskomen, kunnen ze voor enkele uren een cel huren van hun medegevangenen. Het is ordinaire handel, maar zo heb je wel privacy met je vrouw.

Kinderen

Als Zaida onder toeziend oog van drie bewakers de cadeaus op de grond sorteert, vormt zich een rij bij hen. Mannen die op de lijst staan, krijgen een cadeau. Dat gaat er opvallend georganiseerd en eerbiedig aan toe, inclusief een hand en een welgemeende gracias. De mannen zijn dankbaar voor deze geste, blij dat ze deze kerst nog iets aan hun kinderen kunnen geven. Want als je in Colombia geen cadeaus voor je kinderen kunt kopen, ga je af voor je omgeving. Ook als held in de gevangenis.

(Dit artikel staat ook op Blendle á €0,29. Dat zou ik uiteraard helemaal op prijs stellen en dankbaar voor zijn, maar ge moogt het zelf weten :-))

Kaaimannen

Kaaimannen

Natúúrlijk. Ik loop in een jungle, ben de weg kwijt en Google Maps heeft geen idee waar ik ben. Of nou ja, ik krijg één en al groen te zien. Goed idee ook wel om even op avontuur te gaan en kijken of het elders ook zo mooi is. Nou ja, dat is het wel, maar de route die ik volg wordt duidelijk niet vaak betreden. En, ik ben al zeker een uur geen mens tegengekomen. Toen het pad waarop ik liep echt onbegaanbaar werd, besloot ik toch maar om te keren. Maar het goede nieuws: ik moet naar de zee en die hoor ik overduidelijk razen.

Tayrona Park

Het klinkt ook ietwat dramatisch hoor. Ik ben in Tayrona Park, volgens vele vakantiegidsen een van de mooiste gebieden op deez’ aard. De meeste paden zijn duidelijk begaanbaar, waar ik nu ben beduidend minder. Als ik het strand maar bereik, dan is het makkelijk.

Dieren

Overal zie ik salamandertjes wegschieten. Constant hoor ik de geluiden van een enorme diversiteit aan vogels. Talloze mieren zijn bezig eten van a naar b te brengen. Ik weet dat hier apen zouden rondzwieren en kaaimannen zouden in enkele wateren in dit immense park vertoeven. Zorgen? Vooralsnog niet, het is nog geruime tijd licht en het kan simpelweg niet ver weg zijn.

Waar ik nu loop is ontegenzeggelijk een pad, dat is zeker. Maar ik kom bij een splitsing: links zou een pad kunnen zijn, rechts zou een pad kunnen zijn, maar ontegenzeggelijk? Nee.

Mensen

Links kom je bij een stromend kreekje, rechts is het donker en heel moeilijk begaanbaar, maar met wat fantasie is het een pad. Links lijkt me dan ook de beste optie. Dan merk ik mensen op, een man en een vrouw. Zij zitten ook met hun telefoon te hannesen. De vrouw spreekt me aan: of ik de weg terug weet. We besluiten gedrieën voor de kreek te kiezen; schoenen uit en gaan.

Het is een avontuur. Laaghangende takken vermoeilijken de tocht, de steentjes zijn scherp en alhoewel het overal ondiep is, zijn er soms plots plekken waar de bodem niet te zien is. De vrouw is een Colombiaanse en spreekt uitstekend Engels. De man is Oostenrijks, ze kennen elkaar sinds enkele dagen via Tinder. Maar, ze gaan géén relatie beginnen, bezweren ze beiden. De vrouw weet ook dat er kaaimannen zijn hier, maar in dit kreekje? Dat lijkt ons alle drie uitgesloten.

Semi-bewoonde wereld

De tocht gaat moeizaam, maar is niet bijster lang. We komen terug in de semi-bewoonde wereld: de camping te midden van dit enorme natuurpark. We blijven bij elkaar, het klikt wonderwel. ’s Avonds zijn we zelfs met vijf. We willen het strand op om wat afgezonderd bij de rollende golven te drinken. Daar, waar het strand wordt gescheiden door diezelfde kreek, worden we tegengehouden door een politieagent. Er is een kaaiman gesignaleerd, we mogen niet verder.

(Meer foto’s: zie https://www.instagram.com/stevenvbeek/ )

Alles voor de kinderen. “Schriftjes, potloden, puntenslijpers, etuitje, rugzakje”.

Alles voor de kinderen. “Schriftjes, potloden, puntenslijpers, etuitje, rugzakje”.

GALAPA – De armoede in Galapa en het nabijgelegen dorpje Paluato was de Haagse Inten Hoek en haar Colombiaanse man Jeovanny een doorn in het oog, toen zij hier in 2002 naartoe verhuisden. Samen richtten ze in 2009 stichting ‘Mi Casa en Ipauratu’ op en zetten zich nadrukkelijk in voor de kinderen in deze omgeving.

Vrijwilligerswerk in Paluato. 

,,Vrijwilligers komen naar Colombia om echt te werken. Om wat met de kinderen te doen, hen wat te leren, iets toe te voegen. Het leuke is dat de Colombiaanse cultuur en haar warme temperatuur dat harde werken niet echt toelaat. En dat diezelfde cultuur juist iets toevoegt aan de vrijwilligers zelf”, glimlacht Inten. ,,Alle vrijwilligers sluiten hier uiteindelijk af met een rijke ervaring. Ze leren die cultuur van dichtbij kennen, een cultuur die altijd onberekenbaar is. En de kinderen hier vinden de vrijwilligers maar wat interessant. Er ontstaat gegarandeerd een wisselwerking.” Veel vrijwilligers blijven de stichting vervolgens ook steunen middels donaties.

Dat vrijwilligers hier geen echte verantwoordelijkheden krijgen is een bewuste keuze. ,,In Colombia kun je vrijwillig op koffieplantages werken. Dan neem je dus werk in van de Colombianen, ik vind dat niet kunnen.” En, bovendien: ,,Onze activiteiten moeten altijd doorgang vinden, ook zonder vrijwilligers. Het gaat per slot van rekening om de kinderen.”

Mi Casa en Ipauratu

Galapa ligt iets ten zuiden van miljoenenstad Barranquilla. Het stadje heeft zo’n 40.000 inwoners en  vanaf hier is het nog zo’n acht kilometer naar Paluato. Dit is van oudsher indianengebied, hier zat de nederzetting van Ipauratu; het museum in Galapa vertelt je er alles over.

Schoolvakantie

De stichting zette al een eigen kleuterschool op in Galapa en stelden juffrouw Rosita aan als vaste leerkracht. In januari begint het nieuwe schooljaar. ,,Daar zijn we nu volop mee bezig. Voor nu is het belangrijk dat we hele simpele zaken bij elkaar krijgen, zoals schriftjes, potloden, puntenslijpers, etuis en rugzakjes. Dat gaat dus niet over grote sommen geld, maar het is wél belangrijk”, legt Inten uit.

Op school is plek voor vijftien leerlingen. De helft daarvan heeft moeite met leren, of is wat traag. Deze kinderen worden zonder pardon van hun reguliere school gestuurd, omdat ze de rest ophouden. Zo belanden ze alsnog tussen wal en schip, terwijl ze in potentie nog wel een toekomst zouden moeten hebben. ,,Van de vijftien kinderen die we nu hebben, zijn er zeven al vier jaar bij ons. Eén van hen, Danielle, staat nu op het punt toegelaten te worden tot school. Ze is 16 en kon niet lezen of schrijven. Dus dit is echt een grote winst.” Pakweg vijftien kinderen is wel het maximum. Valt er een kind om wat voor reden dan ook weg, is diens plek vrijwel direct weer ingevuld. Er is veel vraag naar.

Kerst

Bij de stichting wordt half december de kerstviering voorbereid. Van schenkingen vanuit Nederland worden cadeaus gekocht voor de kinderen. Dit jaar haalden ze zo’n 1100 euro op, genoeg voor ruim 200 pakketjes met cadeaus. Deze worden uitgedeeld in het wijkcentrum, maar ook in de gevangenis van Barranquilla. ,,We werden benaderd door Zaida. Haar man zit er al drie jaar en kan zijn kinderen daarom geen cadeaus geven. Zij wilde daar graag iets mee doen en vroeg onze hulp. Voor hun kinderen is dat erg belangrijk.” Een week voor Kerst werden de cadeaus in de gevangenis uitgedeeld. Tot grote dankbaarheid van de mannen, die de cadeaus respectvol aannemen. Deze dag is het bovendien bezoekdag voor hun vrouw én hun kinderen en dat is reden voor feestelijke kleding, ook voor de gevangenen. Gevangen zijn in Colombia is geen schande, maar levert eerder een heldenstatus op.

Pleegouder

Rosita is de enige werknemer van de stichting. Zij biedt bovendien Spaanse lessen aan voor de veelal Europese vrijwilligers die besluiten enkele weken bij Ipauratu te verblijven. Sinds dit jaar is ze ook pleegouder -eveneens met steun van de stichting- en heeft ze vijf kinderen toegewezen gekregen door de overheid. ‘Staatskinderen’, kinderen die door de staat zijn afgenomen van hun ouders, omdat zij in nare omstandigheden leefden. Denk aan drugs, mishandeling, seksueel misbruik. De Colombiaanse regering screent de pleegouders uitgebreid, je krijgt niet zomaar kinderen toegewezen. Zo moeten ze al een vast inkomen hebben, de subsidie die zij ontvangen moet echt naar de kinderen gaan. Daar zit een strenge controle op. Rosita moet ieder uitje die ze met de kinderen wil ondernemen van te voren communiceren. De staatskinderen worden door de staat in de gaten gehouden. Beschermd.

Kinderen blijven dan ook niet lang bij één en dezelfde pleegouder en de kans op adoptie is continu aanwezig. ,,Daarin is men hier heel anders dan in Nederland. Kinderen worden hier veel eerder volwassen en zelfstandig geacht, ze mogen eigenlijk geen kind zijn. Wij hebben wel speelgoed in huis, wij vinden spelen wel belangrijk. Daarin zijn we uitzonderlijk”, legt Inten uit.

Staatskinderen

De vijf kinderen bij Rosita zijn opvallend lief en meegaand. Er klinkt geen wanklank als de bus anderhalf uur vaststaat in een file, er heerst geen teleurstelling als een waterpark plotseling gesloten blijkt te zijn en ze reageren opgetogen als ze de zee bij Porto Colombia zien. Ze lijken iedere dag te omarmen, zonder ergens oprecht naar uit te kijken: een teleurstelling is immers nooit ver weg. Alles is goed voor de kinderen; ze gedragen zich voorbeeldig.

Escarleth

De 4-jarige Escarleth is één van de vijf. Zij zoekt nadrukkelijk de aandacht van juffrouw Rosita. Verlegen en onzeker klampt ze zich vast aan haar arm. Vanuit die beschermende positie gaat ze stiekem op zoek naar nieuwe indrukken. Teveel hechting laat Rosita bewust niet toe: ieder moment zal het meisje weer verhuizen. Naar een ander pleeggezin. Of via adoptie, wellicht de beste optie. Hechting zou daarom een obstakel vormen. Traumatisch wellicht.

Escarleths moeder kreeg onlangs een nieuwe vriend, die zich diverse malen aan het kleine meisje vergreep. Daarom is ze nu staatskind. Het verklaart haar zoektocht naar aandacht wellicht. Het verklaart ook haar onzekerheid. Nog voor Kerst zal ze die ouderlijke liefde hopelijk hervinden. Op vrijdag hoort Rosita dat Escarleth geadopteerd is door een Amerikaans stel; ze zal haar leven in Oklahoma voortzetten. Op maandag vertrekt ze al. Vanaf deze dag is hechting en liefde wel weer belangrijk. Maar dan komt Colombia toch weer om te hoek kijken. Waar in Barranquilla groen licht is voor de Amerikanen, springt deze in Bogota weer op rood. De vrouw van het Amerikaanse stel is met haar 26 jaar te jong, de adoptie gaat niet door. Escarleth vliegt terug naar Rosita. Wellicht wordt het Italië. Niets is zeker.

(Wat vond je van dit verhaal? Het staat ook op Blendle á 49 cent. Wordt natuurlijk supergewaardeerd, dat snap je :-))

 

De vijf staatskinderen met Rosita (geheel rechts). Scarleth staat in het midden, met haar witte jurkje met rood en blauw.

De stichting deelt kerstcadeaus uit in de gevangenis van Barranquilla. Rechts Inten Hoek.

Ann gaat naar de school van de stichting. Haar beide ouders waren verslaafd aan drugs, waardoor ook zij verslaafd ter wereld kwam. Inmiddels is ze geadopteerd door haar tante en gaat het haar goed.

Straathandel in Cartagena

Straathandel in Cartagena

Cartagena is de warmste en meest toeristische stad van Colombia, stelt het Oostenrijkse stel dat ik spreek op een plein in de heerlijke wijk Getsemaní, dat grenst aan de oude binnenstad. En daardoor voor hen de minst aantrekkelijke, zij prefereren het zuiden. Fraaie natuur, dito cultuur en Cartagena is maar duur. Voor mij is het een startpunt en ik zie een bruisende, levendige stad waar het toerisme voet aan wal gezet heeft. De prijzen vallen me alleszins mee; het bier is meestal zo’n 70 cent en een uitstekend bord eten ligt rond de 10 euro. Maar toegegeven: in de oude binnenstad is het een drukte van jewelste. Het aantal straatverkopers is bizar. In aantal beduidend meer dan welke Europese hoofdstad dan ook en dat bij elkaar opgeteld. Hoedjes, kettinkjes, shirtjes en drinken. Ze bieden het je werkelijk continu aan. Ik koop met enige regelmaat wat fruit, of smoothies, voor de verdere toeristenhandel bedank ik vriendelijk. ,,Maar meneer, wij zijn arm, we moeten wel”, legt een straatverkoper me wanhopig uit. Maar ik heb écht geen miniatuur kerstman nodig.

Vrouwelijk schoon

Ook het vrouwelijk schoon valt op. Sexy, schaars gekleed en toch elegant en charmant. Overwegend gezegend met een flinke buste, die middels strakke shirtjes of wonderlijke decolletés niet te missen zijn. Ook zij zijn een soort straatverkopers, dat is klip en klaar. Geschat wordt dat zo’n 80% van alle vrouwen van 15 tot 40 die je in het centrum van Cartagena ziet, prostituee is.

Dat lijkt me een bizar aantal. Ze lachen lief naar je, maar met tact. Ze beheersen het spel van het flirten, happen zelf niet maar laten dat de man doen. Het lijkt haast écht, maar je weet dondersgoed: dit is het spel en dus niet zuiver.

Drie meisjes op Tinder

Grappig is het ook als je een datingapp aanzet, zoals Tinder. In no-time zo’n twintig matches, de een nog knapper dan de ander. Drie meisjes van 19 willen graag een feestje met me vieren. In mijn hostel, twee uurtjes, 100 euro. ,,We vinden het stijlloos om op straat te staan, maar zijn wél dol op feestjes”, vertellen ze me. Dat gesprekje op Tinder is zeker geen zakengesprek, maar een geraffineerde flirt. Ter zake komen ze pas als ikzelf naar de prijzen pols, nieuwsgierig als ik ben.

Cartagena behoort tot de top drie wat betreft sekstoerisme, wereldwijd, maar het gekke is dat het geen seks ademt. Het bruist, het leeft en je ziet het alleen als je het weet. Datzelfde geldt voor de cocaïne. Als man alleen ben ik een potentiele klant, dus dat aanbod gebeurt wel eens letterlijk. Geef ze eens ongelijk.

Aapjes en leguanen

Zo dans je door de stad, die ik wel degelijk in mijn hart gesloten heb. Want nooit voelde ik me onveilig, nooit voelde ik me echt in de verleiding komen en continu was ik verwonderd door de levendigheid. Want even los van de ethiek (je wéét dat daar een tragiek achter schuil gaat, nietwaar?): aan prostitutie kleven ook drugs en derhalve politie en justitie. Dan laat je het wel, óók als drie uiterst charmante en vriendelijke meisjes van 19 een ‘gezellig feestje’ met je willen organiseren,  voor die schamele prijs. Dan ga ik liever aapjes en leguanen spotten in het stadspark.

(Dit verhaal staat ook op Blendle á 29 cent. Als je ‘m leuk vond en het dat geld waard vond, kun je ‘m hier ‘kopen’: https://blendle.com/i/reporters-online/de-straathandel-in-cartagena/bnl-tpomagazine-20171213-128237 :-))

De grens van de Verenigde Staten

De grens van de Verenigde Staten

Als ik en mijn medereizigers murw gebeukt zijn door een vlucht van elf uur lang vanuit Oslo naar Miami, lopen we als zombies de grens controle in. Grenscontrole in de Verenigde Staten: we lijken als groep stilzwijgend besloten te hebben dit maar te ondergaan. Een donkere dame schreeuwt in de verder stille ruimte hoe we moeten lopen. ,,Okay, don’t pass this line! Move forward people, this way!” Er is geen andere route, maar vooruit. ,,Listen! You’re not allowed to be on the phone, or listen to music! Turn of your music immediatly!” Werkelijk niemand heeft een koptelefoon op en niemand slaat acht op haar.

Pornstache

Je wordt door diverse ruimtes geloodst. Eerst moet je wat gegevens in een automaat invoeren, vervolgens kom je in een ruimte waar het helemaal doodstil is. Daar zitten de echt strenge mannen en vrouwen. Zij kunnen je maken of breken, zij hebben bevoegdheden. Op de eerste post zit een man die in alles denkt aan die foute agent uit Orange is the New Black; George Mendez, alias Pornstache. Het uiterlijk sowieso: een vies pornosnorretje, zijn beweginkjes, het is ‘m gewoon. Maar ook de manier waarop hij mensen sommeert naar hem toe te komen, verraden een treurige persoonlijkheid. Hij knipt met zijn middelvinger en duim en als hij de aandacht eenmaal gevangen heeft, wijst hij geïrriteerd de weg.

Ernaast zit een grote, zwarte man. Hij praat bijzonder luid en dwingend. Hij zet zijn grote ogen in om te imponeren, maar geloofwaardig is het niet. Daar weer naast zit een vrouw. Net zo’n schreeuwlellijk als eerder beschreven. Iedere reiziger wordt afgeblaft, iedere reiziger ondergaat het maar. Het is één groot toneelspel. Uiteraard mag ik naar de man die ik niet kan zien, die onopvallend en onzichtbaar in zijn hokje zit. Hij is dik en zit onderuit gezakt in zijn stoel en doet alles overdreven vertraagd. Voor de tweede keer moet ik mijn vingers op een apparaatje leggen, maar het apparaat herkent mijn vingerafdrukken niet direct. Hij kijkt me bijzonder streng aan. Quasi-alarmerend. Gevolgd door een zucht en een overdreven gaap. Het is lachwekkend, ik mag door.

Machtswellustelingen

Het blijft spannend, hoewel er voornamelijk machtswellustelingen rondwandelen die niet al te serieus genomen kunnen worden. Ook een dag later, als ik Miami verlaat om naar Colombia wil gaan, is het raak. Ditmaal bij de douane, waar een enorme, donkere vrouw iedere passagier individueel afblaft en vertelt hoe men alles moet doen. Nou ja, dat is dus gewoon je spullen op de lopende band leggen, zoals op elk vliegveld. Niets anders en iedereen doet dat ook zonder dat zij tegen je gilt. Het is een voorgeprogrammeerd maniertje en het suffe is dat echt iedereen er doorheen prikt.

Niet dat het ten goede komt van de algehele sfeer in die ruimtes. Die sfeer is bedrukt, gespannen. Het is dan ook prachtig als zich na de laatste hindernis de schuifdeuren openen en ongelofelijk vrolijke Caribische muziek klinkt. Dan weet je: je bent de grens over.